پیام فارس

آخرين مطالب

بررسی موضوع ترجمه‌پذیری غزلیات حافظ در شیراز علمي

  بزرگنمايي:

پیام فارس -  سیصدوسی‌امین نشست حافظانه‌ی مرکز حافظ‌شناسی و کرسی پژوهشی حافظ، با موضوع «حافظ و مسئله‌ی ترجمه‌پذیری غزلیات، با تکیه بر ترجمه‌های آلمانی از دیوان حافظ، با حضور صاحبنظران، حافظ پژوهان و اساتید دانشگاه برگزار شد.

سیصد و سی‌امین نشست حافظانه‌ی مرکز حافظ شناسی و کرسی پژوهشی حافظ با همکاری اداره‌ی کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس و مرکز پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز و با حضور جمعی از دانشگاهیان و اهالی فرهنگ و ادب استان فارس عصر یکشنبه 22 دیماه در شیراز برگزار شد.
  در این جلسه مدیر روابط بین‌الملل مرکز حافظ‌شناسی و استاد بازنشسته‌ی ادبیات انگلیسی دانشگاه شیراز به ترجمه‌ی اشعار حافظ در پیچ وخم زمان پرداخت و تعدادی از ترجمه‌های انگلیسی حافظ را معرفی و نقد کرد.
دکتر فریده پورگیو، در جمع‌بندی کلام خود، گفت: بررسی مقایسه‌ای ترجمه‌های انگلیسی چندمترجم در قرون گذشته و نیز در قرن بیستم نشان می‌دهد، مترجمان قدیمی با زبان و ادبیات فارسی آشنا بوده و بسیاری از آنان، در ترجمه‌ی اشعار حافظ سعی در حفظ فرم و محتوا (از نظر قافیه و انتخاب واژگان مناسب در زبان مقصد) داشته‌اند. اما مترجمان قرن بیستم که اکثرا خود نیز شاعر هستند، ولی با زبان فارسی به‌ندرت آشنایی دارند، براساس ترجمه‌های قبلی یا با کمک افراد آشنا به زبان فارسی، ترجمه‌هایی نوشته‌اند که بیش‌تر برداشتی شخصی از شعر حافظ به شمار می‌رود. ایشان با بیان اینکه نمی‌توان اینگونه برداشت‌ها را نادیده گرفت، توضیح داد: در دنیای نقد کنونی و با استفاده از نظریه‌ی پذیرش ادبی (Reception Theory) نیاز هست که به بررسی برداشت‌های گوناگون در جوامع و دوره‌های مختلف از اشعار حافظ بپردازیم. دکتر پورگیو در خاتمه، به مرکز حافظ‌شناسی پیشنهاد داد که این مقوله را مورد توجه قرار داده و در آینده‌ای نزدیک بدان بپردازد.
در ادامه‌ی این نشست، دکتر حسن نکوروح، استاد بازنشسته‌ی ادبیات آلمانی دانشگاه شیراز به تاثیرپذیری گوته از حافظ و سعدی و ترجمه‌ی برخی اشعار این دو شاعر ایرانی در دیوان شرقی-غربی گوته پرداخت. او با بیان این مقدمه که در ترجمه، به‌ویژه ترجمه‌ی شعر، همیشه با دوگانگی یا بیگانگی سروکار داریم، گفت: هرچه وابستگی به سنت‌های ملی بیش‌تر باشد، دوگانگی یا بیگانگی یادشده بیش‌تر نمایان می‎شود. چنانکه درباره‌ی شعر حافظ، به بیش‌ترین وجه، ظهور می‌کند. به‌گفته‌ی دکتر نکوروح، گوته از گلستان و بوستان سعدی ترجمه‌هایی انجام داده است، اما آورده‎های شاعر آلمانی از گلستان و بوستان، اغلب تنها با اندکی تغییر نقل شده، درحالیکه درمورد غزل‌های حافظ برعکس، تغییرات به‌حدی است که یافتن منبع الهام شاعر، غالباً دشوار و گاه حتی ناممکن می‎نماید.
وی ضمن بیان مشابهت‌هایی در دیوان شرقی-غربی گوته با دیوان حافظ و گلستان و بوستان سعدی، گفت: گوته به‌طور ویژه از دو نظر، به همتای ایرانی‎اش وامدار می‎ماند، یکی قالب سونت که آن را برابر غزل دانسته‌اند و دیگر، طنزی که پشت لحن جدی شعر پنهان شده است.
وی افزود: درباره‌ی طنز غربی که شاعر آلمانی هم به آن نظر داشته، بیش از هر چیز دوپهلوبودنش را به‌عنوان مشخصه‌ی بارز آن بیان کرده‎اند، سخنی که درباره‌ی طنز رندانه‌ی حافظ هم در موارد بسیاری صادق است. منتها وجوه دیگری هم به آن اضافه می‎شود که کار توضیح و توصیف را بسیار پیچیده می‎کند.
استاد ادبیات آلمانی با اشاره به اوضاع سیاسی اجتماعی عصر حافظ و سعدی، بیان داشت: طنز گوته، طنزی آشکار از نوع Ironie است که نه فقط در اشعار گوته، بلکه نزد شاعران و نویسندگان دیگر غربی نیز همزمان با طنز دیگری همراه است و در زبان‌های اروپایی Humor نامیده می‎شود.
وی افزود: این نوع اخیر طنز که نمونه‌ی بارز آن را در گلستان سعدی بسیار می‎بینیم، طنزی است شادمانه (که همین هم نه فقط شادمانگی شعر و نثر گلستان را موجب شده، بلکه روشنی و شفافیت کلام او) که از اوضاع و احوال اجتماعی دوران زندگی‎اش که با دوران سلطنت اتابکان فارس مصادف بوده، سرچشمه می‎گیرد.
این استاد دانشگاه ادامه داد: در مقابل، طنز حافظ که خود به رندی از آن تعبیر می‎کند، طنزی است پنهان و پیچیده که نه فقط گوته با آن مشکل داشته، بلکه خواننده‌ی فارسی نیز از دیرباز از دریافتش ناتوان بوده و اغلب به آن به گونه‌ی کلامی مقدس نگریسته‎اند، که در مکتب‎خانه‏ها نیز به همین عنوان در کنار کتاب مقدس آسمانی بدون دریافتی می‎خوانده‎‌اند و نیز وسیله‎ای بوده برای تفأل‌، که آنگاه نیز اغلب تنها به درک کلماتی دل خوش می‎کرده‏ که به گمان خود، پیام مدنظرشان را در آن می‌یافتند.
نکوروح با اشاره به بخش‌هایی از کتاب نظریه‌ی رنگ‌های گوته که اثری است علمی-عرفانی و گوته در آن از خلقت عالم به انسان می‎رسد، در مقایسه با شعر حافظ تأکید داشت: باید گفت که گوته با دید نوتر خود که از جهان مدرن (مدرن نسبت به دنیای حافظ) برگرفته با شیوه‏ای مناسب آن شعر را پیش برده تا بر دنیای سنتی عصر حافظ چیره گردد. دنیایی که شعر همتای محبوبش به کمک شیوه‌ی بی‌مانندش با ابیات گسسته و مستقل از هم، ممنوعیت عشق را در آن عالم ایستا در ساختار خود به نمایش گذاشته است. ازین‌رو می‎توان شعر گوته را از دیدگاه معرفت‎شناسی گامی به جلو دانست.
این نشست از سلسله‌نشست‌های مرکز حافظ‌شناسی بود که امسال با محوریت موضوعی «حافظ و ترجمه» برگزار شده است و به‌دلیل تمرکز بر "ترجمه‌های آلمانی" تازگی داشت.
پیش‌تر مرکز حافظ شناسی، نشست‌هایی با عنوان «بازشناسی ترجمه‌ی پل اسمیت استرالیایی از دیوان حافظ» با سخنرانی دکتر زهرا طاهری و «مقایسه‌ی موسیقایی شعر حافظ و ترجمه‌های انگلیسی آن» با سخنرانی دکتر پورگیو و آقای پیام درخشان‌فرد در نیمه‌ی اول سال 98 برگزار کرده است.
 


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

خانه موسیقی و انجمن نویسندگان کیش مجوز فعالیت گرفتند.

کسب رتبه برتر عملکرد مدیریت بحران در منطقه 16

رصد آسمان تهران از ارتفاعات دارآباد

روحانی: با فحاشی به دولت، مشکل حل نمی‌ شود

رونمایی از سامانه ثبت تخلفات و شکایات شورای عالی

از افتتاح ایستگاه های خط 6 و 7 مترو تا تأمین هزار دستگاه اتوبوس

وضعیت کرونا در فسا از قرمز به زرد تغییر کرد

سلام آقای شهردار/عوارض شهری چطور هزینه می شود؟

مهلتی دیگر برای پرداخت حق بیمه بیمه شدگان خاص

ارزیابی پیشرفت فیزیکی پروژه‌های منطقه 5

معاون وزیر کشور: امسال 1500 واحد صنعتی غیر فعال احیا می‌شود

نشست برنامه عملیاتی تفاهم نامه تامین 200 هزار واحد مسکونی کارگران برگزار شد

بر اساس گزارش سازمان بازرسی کل کشور؛ شرکت های صندوق های بازنشستگی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی رتبه اول شفافیت را کسب کردند

سرنوشت تلخ زن جوان پس از ارتباط غیراخلاقی

ترامپ: با چین نه، ولی با ایران توافق می‌ کنیم

مجلس به وزیر پیشنهادی روحانی اعتماد نکرد

محکوم به قصاص در شهرستان رستم از مرگ رهایی یافت

نیاز به آیین نامه و ضوابط برای انبار مواد شیمیایی در سکونتگاه های شهری

استادان دانشگاه پنسیلوانیا یافته‌های علمی کرونا را با پژوهشگران شیراز در میان می‌گذارند

استادان دانشگاه پنسیلوانیا یافته‌های کرونا را با پژوهشگران شیراز در میان می‌گذارند

آماده میزبانی جام حذفی هستیم/ توهین به خبرنگار را بر نمی‌تابیم

گرمای کم سابقه هوای تابستان و گذر از روزهای پر مصرف برق در استان فارس

کلنگ زنی «طرح توسعه شمالی خط 3 مترو تا تجریش» ؛ دی ماه

50 هزار بسته معیشتی در شرق شیراز توزیع شد

شناسایی حدود 9 هزار خانوار نیازمند در شرق شیراز/ توزیع 50 هزار بسته معیشتی

جهش تولید در استان فارس محقق شده است

آمار جانباختگان کرونا در فارس از 650 نفر گذشت

حضور فاوای شهرداری تهران در اینوتکس 2020

برنامه‌های هیئت دوچرخه‌سواری فارس دارای پیوست فرهنگی است

تحقق 5٠ درصدی سند پیشران توسعه فارس/بنگاه اقتصادی بحرانی نداریم

2 مدرسه جدید در کیش به بهره برداری می رسد

تازه‌ ترین آمار از مبتلایان و فوتی‌ های کرونا در ایران 22 مرداد 99

قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز 22 مرداد 99

باران در ارم باقی می‌ماند

مشارکت در عرصه فرهنگ چرا و چگونه؟

نجات الهی؛ محور پیشنهادی TOD

ظرفیت زیرساخت‌های اینترنتی فارس 2 برابر می‌شود

راه‌اندازی مرکز مشاوره ویژه خانواده روحانیت در شیراز

درخواست یک حقوقدان استان فارس برای شکل‌گیری وکیل خانواده

رکاب زنی مدیران شهری منطقه 7

تحقق برخی اهداف جهش تولید در استان فارس

مستند «مورچه ها» برگزیده جشنواره ملی فیلم پاک کن شد

مستندساز شیرازی: صدور مجوز تصویربرداری برای فیلمسازان جوان تسهیل شود

شهر را مضطرب نکنید انبار نفت امن است

هیچ بهانه ای از مدیران شیراز جهت عدم ارائه خدمات پذیرفته نیست

انسداد سی و سه پل در پی حوادث اخیر

صحبتهای دردناک پدر مهدی که در پارک لاله تهران جان باخت

تعلیق موقت تحریم‌ های ایران صحت دارد؟

آخرین دفاع اکبر طبری: تمام اتهامات را رد می‌ کنم

هشتمین ارتباط مستقیم با شهروندان از طریق 1888