پیام فارس

آخرين مطالب

بررسی تهدید فرونشست و فروچاله‌ها در شهر تهران

زلزله خاموش شهرداری تهران

زلزله خاموش
  بزرگنمايي:

پیام فارس - جلوگیری از فرونشست کل دشت تهران و فروچاله‌ها در محله‌های مناطقی مانند 10، 12 و 18 نیازمند همکاری وزارت نیرو و جهاد کشاورزی، شهرداری، سازمان محیط زیست و آبیخیزداری است.

به گزارش شهر، فرونشست دشت‌های ورامین، شهریار و مناطق جنوبی تهران پدیده تازه‌ای نیست؛ اما برداشت‌های بی‌حساب و کتاب از سفره‌های زیر زمینی که در سال92 با ثبت رکورد بی‌سابقه 36سانتی متر همراه شد، خطر را به بیخ گوش شهر رسانده ؛ خطری که از آن به‌عنوان زلزله خاموش یاد می‌شود، ایجادحفره‌های عمیقی است که هر آن ممکن است زیر پای شهروندان را خالی کند و فاجعه‌ای دیگر را به‌دنبال داشته باشد. بحث فرونشست و فروچاله هنگامی جدی‌تر می‌شود که این پدیده درصورت همزمانی با دیگر حوادث طبیعی، ‌فاجعه را دوچندان می‌کند. به هرحال باید چاره‌ای برای این خطر اندیشیده شود.
کارشناسان و صاحب‌نظران معتقدند که پایش لحظه به لحظه خاک و تونل‌های زیر زمینی یکی از راهکارهای جلوگیری از بروز بحرانی تازه در تهران است.
روزنامه همشهری برای بررسی فرونشست زمین و فروچاله‌ها، از کارشناسان و استادان دانشگاه دعوت کرد و نظراتشان را جویا شد. در این نشست تخصصی، کارشناسان این حوزه ضمن بررسی این پدیده، راهکارهایی را برای جلوگیری از آن ارائه کردند که در زیر می‌خوانید:
فرونشست، دشت شهریار را می‌بلعد
سعید حجازی‌راد- استاد دانشگاه و مشاور کمیسیون عمران مجلس
فرونشست پدیده‌ای است که خیلی از نواحی شهر تهران به‌صورت گسترده درگیر آن هستند و دلیل بخشی از آن به برداشت‌های بی‌رویه در چاه‌ها مربوط می‌شود و بخش دیگری از آن بحث مترو و تونل‌هایی است که در محیط‌های شهری احداث می‌شود. بخشی از تونل‌هایی که در محیط‌های شهری داریم به‌صورت مکانیزه است؛ یعنی با TBM و دستگاه‌هایی که از شرکت‌های آلمانی و چینی تامین نیاز شده این حفاری‌ها انجام شده است. اما نکته‌ای که اهمیت دارد این است که کنترل چندانی روی نشست‌های بعد از احداث این تونل‌ها صورت نگرفته است؛ مثلا در بخشی مثل ایستگاه زیرزمینی مترو، ما سازه‌های صلیبی را با حجم بالایی از آرماتوربندی و بتن‌ریزی زیرزمین احداث می‌کنیم که با توجه به سیستم‌های نوین‌تری که در کشورهای دیگر وجود دارد، سیستم منسوخی است. بر این اساس، حجم عظیمی از ستون و طاق را زیرزمین و زیر فضای شهری داریم که از دیدگاه پدافند غیرعامل هم بتوانیم از آن استفاده کنیم، اما باز هم فرونشست‌هایی اتفاق می‌افتد که کنترل شده نیست. در بررسی دلایل آن عدم‌مطالعه ژئوفیزیکی و ژئوتکنیکی را می‌توان عنوان کرد. ضمن ‌اینکه باید در این زمینه جنس خاک و تحکیم آن رصد شود و پدیده‌هایی از این دست نیازمند مطالعه دقیق است. در بحث مترو یکی از نیازهایی که داریم ابزارگذاری است؛ یعنی مانیتورینگ دیتاها به‌صورت ثانیه به ثانیه باید صورت بگیرد؛ درست مثل دوربین‌های حمل‌ونقل که ترافیک را رصد می‌کند. ما همین دیدگاه را باید درباره مانیتورینگ تونل‌ها داشته باشیم که اگر اتفاقی در تونل‌ها افتاد، بتوانیم زودتر واکنش نشان دهیم. هم‌اکنون مدل‌سازی‌ عددی نیاز داریم که نیازمند صحت‌سنجی است. سال94 در کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی جلسه‌ای با آقای چیت‌چیان، ‌وزیر وقت نیرو داشتیم که درباره کمبود منابع آب بود. هر یک از نمایندگان مناطق مختلف کشور بحث‌ها و دیدگاه‌های مختلفی را مطرح کردند. از آن زمان 5سال می‌گذرد و شاید خیلی از آن دیدگاه‌های مبتدی هم که مطرح شد، عملیاتی نشد. بر این اساس، شاید طرح دیدگاه صرفا خوب باشد، اما باید کمیته‌هایی متشکل از وزارتخانه‌های نیرو و جهاد کشاورزی، شهرداری تهران، سازمان محیط زیست و اداره‌کل منابع طبیعی و آبیخیزداری در این راستا تشکیل شود که بتواند به شکل مستمر موضوع را پیگیری کند و به سرانجام برساند. از سوی دیگر، به‌دلیل اینکه فرونشست‌ها خیلی متغیر بوده باید برای اختلاف طراز راهکارهایی ارائه شود. این فرونشست در دشت شهریار به شکلی است که به فروچاله تبدیل شده و در حال بلعیدن شهریار است. راهکار این است که اولا چاه نباید حفر شود و درصورتی‌که حفر شد، باید ابزارهای کنترلی روی آن باشد و با نصب کنتورهایی این برداشت‌ها را کنترل کنیم.
شناسایی مناطق پرخطر شهر با شیوه‌های نوین
امین نعیم‌آبادی- دکتری تخصصی خاک و پی
صرف‌نظر از توضیحاتی که در فضای تئوری وجود دارد، یکی از دلایل عمده فرونشست، آبی است که به سرعت و بعضا به‌صورت غیرمجاز از سفره‌های آب زیرزمینی خارج می‌شود. برای اینکه موضوع ملموس‌تر شود، ساختمانی را درنظر بگیرید که ستون‌های آن به‌مرور زمان کوتاه‌تر می‌شود؛ یعنی آبی که در بستر قرار گرفته به تعدادی ستون می‌ماند که بستر سطح را نگه داشته است. وقتی به مرور زمان آب از بستر خارج می‌شود، خروج آب اثراتش را در سطح نمایان می‌کند. حال در برخی جاها این اثرات خودش را نشان می‌دهد و در برخی جاها اثرات آن نمایان نیست؛ برهمین اساس خطر در جاهایی که اثرات خروج آب از سفره‌های زیرزمینی پیدا نیست، به‌مراتب بیشتر است و به همین‌خاطر به‌درستی به آن زلزله خاموش گفته می‌شود. به‌صورت طبیعی در فضای آبی زیرزمین هر جا که فشار بالاتر باشد، آب به سمت جایی که فشار پایین‌تر است، حرکت می‌کند تا به تعادل برسد. با این حال، اما حرکت آب اثرش را روی سطح می‌گذارد. این اثرگذاری‌ها روی سطح، در بعضی مناطق مثل دشت ورامین خودش را نشان داده و در برخی جاها هم خودش را نشان نداده و در بعضی مناطق یکباره به شکل حفره‌ای در زمین ایجاد می‌شود که این حفره‌ها فروچاله هستند و دلیلش هم همان است که عنوان شد. دلیل اینکه به فرونشست، زلزله خاموش گفته می‌شود، این است که اثرات جابه‌جایی آب و تعادل‌بخشی در سفره‌های زیرزمینی که به‌خوبی دیده نمی‌شود، اگر با بلای طبیعی دیگری همراه شود، موجب تشدید اثرات می‌شود و حتی این موضوع در فضاهای زیربنایی تاسیسات شهری هم اثرات مستقیم دارد. سال87 در تهران میزان نشست 17سانتی‌متر بود که این رقم تا سال92 به 36سانتی‌متر رسیده است. همچنین براساس داده‌هایی که گزارش پایش‌ها نشان می‌دهد، از 609 محدوده مطالعاتی که تا سال1392 روی آن کنترل صورت گرفته، 307 محدوده یعنی حدود نیمی از آنها، محدوده ممنوعه اعلام شده و اجازه بهره‌برداری به آن داده نشده است. متأسفانه در زمینه بررسی داده‌ها، بین متولیان هماهنگی وجود ندارد؛ حتی مشخص نیست که چه سازمان‌هایی باید متولی باشند. به باور من، یکی از راهکارهای تعادل‌بخشی آبخوان‌ها نخست غنی‌سازی‌ مجدد آبخوان‌هاست. به این معنا که در فضاهای شهری چقدر به جایگزینی آب در آبخوان‌ها اهمیت داده‌ایم. آبی که روی بستر جاری می‌شود، باید طوری مدیریت شود که بار دیگر به آبخوان‌ها برگردد. به‌روز نبودن داده‌ها هم موضوع دیگری است که در این زمینه مشکلاتی را ایجاد کرده است. تحلیل و رصد مستمر داده‌ها، شناسایی نقاط پرخطر و ارائه ایده برای این نقاط ضرورت دارد. در زمینه روش‌های مطالعه و پایش چندین شیوه وجود دارد. بحث ترازیابی که جزو کارهای پایه‌ای و سیستم‌های مکان‌یابی جغرافیایی است و سازمان نقشه‌برداری عملا متولی رصد مستمر آن است. مدل تداخل‌سنجی راداری که درنهایت می‌توان داده‌ها را برداشت کرد. به‌عنوان مثال برای سطح شهر تهران می‌توان دقیقا کنترل کنیم که کدام منطقه‌ها، کدام محله‌ها و کدام حوزه‌ها وضعیت بحرانی دارند و به‌دنبال شناسایی این مناطق، می‌توان راهکار ارائه کرد که براساس راهکارها اقدامات بعدی صورت بگیرد.
نادیده گرفتن قوانین حاکم بر طبیعت
علیرضا توانا- کارشناس عمران
به گزارش همشهری، فرونشست پدیده‌ای است که نشان می‌دهد قوانین حاکم بر طبیعت و اکوسیستم را نادیده گرفته‌ایم؛ ضمن اینکه با تمرکز بر رفع نیازهای کوتاه‌مدت خودمان در طولانی‌مدت به طبیعت لطمه وارد کرده‌ایم. توسعه بی‌رویه شبکه‌های صنعتی، افزایش جمعیت، مهاجرت از روستاها به شهرها و افزایش حاشیه‌نشینی باعث افزایش برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی شده است. از سوی دیگر، برداشت بی‌رویه از آبخوان‌ها، سطح ایستایی آب را پایین می‌آورد و همین امر باعث می‌شود آب و خاک تراکم اولیه را از دست بدهد و به شکل فرونشست و فروچاله در طولانی‌مدت خودش را نشان می‌دهد. با توجه به گفته‌های رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور، منطقه جنوب‌غربی تهران، بیشترین مقدار فرونشست را در چند سال اخیر داشته که در طولانی‌مدت و در 10سال آینده اگر راهکارهایی برای آن ارائه نشود، فاجعه خواهد شد. برای جلوگیری از این فاجعه پیش از انجام هر کاری، نیاز است راهکارهایی ارائه شود؛ راهکارهایی همچون آگاه‌سازی‌ و فرهنگسازی‌ در راستای استفاده بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی و خطرات و عواقب آن. برخورد با حفر چاه‌های غیرمجاز، راهکار دیگری برای جلوگیری از این فاجعه است. چاه‌هایی که به‌ویژه در خانه‌های ویلایی شمال‌غرب تهران برای تامین آب استخرها حفر شده، آنقدر زیاد و در فاصله کمتر از 100متر نسبت به یکدیگر واقع شده‌اند که همین موضوع یکی از مصادیق برداشت بی‌رویه از سفره‌های زیرزمینی است. استفاده از کنتورهای حجمی هوشمند و بازدیدهای سرزده از چاه‌ها برای جلوگیری از تخلف و تلاش برای تاسیس تصفیه‌خانه‌های مجزا در هر یک از مناطق تهران هم راهکار مؤثری است که به‌رغم هزینه‌بر بودن، کمک بزرگی به این چالش می‌کند؛ ضمن اینکه هماهنگی دستگاه‌های ذی‌صلاح ازجمله وزارت نیرو، شهرداری، قوه قضاییه و... برای جلوگیری از تخلفات و درنهایت حرکت به سمت توسعه پایدار از راهکارهایی است که به باور من باید در دستور کار قرار بگیرد.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

مدیر حوزه‌های علمیه کشور: تعریف 400 رشته‌گرایش برای حوزه کافی نیست

تیم فوتسال ارژن شیراز با نام ایمان سبز در لیگ برتر شرکت می کند

بنیانگذار یونگ مودو: ایران از قطب های اصلی این رشته ورزشی در آسیا است

کشف 3 جسد در لنگرود؛ قاتل دستگیر شد

خرید از کارتخوان‌ های سیار خیابانی ممنوع

معاون وزیر بهداشت: داروهایی جدید برای درمان کرونا به کار گرفته می شود

مدیر حوزه‌های علمیه کشور: ایجاد مجتمع تخصصی حوزوی در فارس مدنظر قرار گیرد

نماینده مجلس: همراهی فارس با کشور در تامین گندم باید جبران شود

آغاز عملیات اجرایی یا افتتاح 11 هزار واحد مسکن مهر و ملی در فارس

راه اندازی مرکز منطقه ای سلامت در جزیره کیش

لزوم رعایت بیشتر ضوابط بهداشتی در کیش

حمله وحشیانه پسر مواد فروش به پدر

ماجرای مرگ خبر سازِ دانش‌ آموز 13ساله در ارومیه

افزایش واردات انسولین در 7 ماه اخیر

تازه‌ ترین آمار از مبتلایان و فوتی‌ های کرونا در ایران 1 آبان 99

پلیس: کارِ مقابله با کرونا از ارشاد گذشته است

200 کامیون گوجه‌ فرنگی ایران از عراق برگشت خورد

قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز 1 آبان 99

پروانه سلحشوری: مردم در 1400 رای نمی‌ دهند

تاجزاده: چه اصراری به حجاب اجباری دارید؟

آقای نمکی، مردم خسته‌ اند، یک کلام: استعفا بدهید

برگزاری نشست هماهنگی و تبادل نظر جهت حفاظت از پلنگ ایرانی و غاز پیشانی سفید کوچک دراستان بوشهر

کرونا سال دشواری برای مدیریت آلودگی هوا رقم زد

خسارت سالانه شش هزار میلیارد تومانی گرد وغبار به پنج استان کشور

تداوم محرومیت 19 شهرستان فارس از اقامه نماز جمعه

بخشی از موقوفات حوزوی فارس بدون درآمد است

مدیران، انتظار غیر موقوفه‌الیه نداشته باشند

موقوفات متصرفی همگی باید در اختیار حوزه باشد

معاون وزیر بهداشت: فارس هم راستای اقدامات جهانی با کرونا مقابله کرده است

14 مبتلای دیگر در استان فارس جان باختند/ میهمانی و سفر ممنوع

وزیر بهداشت از بهبودی پدر پیوند کبد ایران از بیماری کرونا ابراز خرسندی کرد

کرونا آمار دستفروشان تهران را افزایش داد

توجه به طرح‌های کنترل و بهره‌گیری از روان‌آب‌ها

پروژه آبخیزداری محله سعدی باید اجرا شود

رشد تعلیم و تربیت با کمک وقف/آمادگی حوزه برای همکاری در تدوین برنامه هفتم

احداث "جاده تندرستی" در جزیره کیش

جزئیات طرح پرداخت یارانه 60 تا 120هزار تومانی

استاندار: فارس در زمینه آبخیزداری نیازمند توجه بیشتر است

روزانه بیش از 200 شهروند جنوب شهر آموزش ترافیکی می بینند

تعلیم و تربیت از نهاد دین فاصله ندارد/ تعریف وقف‌های آموزشی و تربیتی

آبخیزداری از فرسایش سالانه 9 تن خاک در هکتار جلوگیری می‌کند

توزیع تجهیزات ورزشی با اولویت مدارس مناطق محروم استان فارس

900 برنامه برای حوزه های علمیه طراحی شده است

برنامه کاهش وزن برای دانش‌آموزان با جدیت پیگیری شود

برنامه جامع کاهش آلودگی هوا دست و پا شکسته اجرا شده است

یاریگران کیش و اجرای جشنواره پیشگیری از اعتیاد

جزئیات خودکشی 3 جوان در نیشابور

مرگ 9 کُره‌ ای پس از تزریق واکسن آنفلوآنزا

کشف تصاویر جنسی در لپ‌ تاپ هانتر بایدن

ادعای آمریکا درباره ارعاب رای‌ دهندگان توسط ایران