پیام فارس

آخرين مطالب

در آخرین نشست علمی یادروز حافظ واکاوی شد؛

‌جایگاه حافظ در ادبیات آسیای صغیر/شاعر فراملیتی و کیمیاگر علمي

‌جایگاه حافظ در ادبیات آسیای صغیر/شاعر فراملیتی و کیمیاگر
  بزرگنمايي:

پیام فارس - شیراز- آخرین نشست علمی بیست‌وچهارمین یادروز حافظ، سه‌شنبه شب، در بستر مجازی برگزار شد.

به گزارش خبرنگار مهر ، در آخرین نشست علمی، مرکز حافظ‌شناسی، ضمن سپاس از رایزن فرهنگی ایران در ترکیه، به‌ویژه محمود صدقی‌زاده رایزن فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در آنکارا که در برگزاری این نشست همکاری داشته‌اند، از سخنرانان ترک‌زبان یعنی دکتر «حجابی قرلانغیچ» و پروفسور عدنان دعوت به سخنرانی کرد.
دکتر حجابی قرلانغیچ، مترجم دیوان حافظ و معاون دانشگاه آنکارا به‌عنوان نخستین سخنران، موضوع سخنرانی خود را «بررسی حافظ‌شناسی در دوره جمهوری ترکیه» معرفی کرد و گفت: حافظ شیرازی بی‌شک در ادبیات ترکی یکی از شعرای معروف است که در کنار سعدی، مولانا جلال الدین، ملاجامی، خاقانی و نظامی در میان ترک زبانان از شهرت به‌خصوصی برخوردارند.
وی توضیح داد: در دوره عثمانی در مدارس و نیز تدریس ادبیات و شناخت مسائل مختلف زبان، آرایه‌های ادبی و علم عروض از اشعار حافظ استفاده می‌کردند، از این‌رو برای درک هرچه بیشتر اشعار اقدام به شرح نویسی‌های گوناگونی شد و ترجمه‌هایی از اشعار حافظ پدید آمد.
بررسی حافظ‌شناسی در دوره جمهوری ترکیه
قرلانغیچ، افزود: در دوره جمهوری نیز این روند ادامه پیدا کرد اما با توجه به اینکه ادبیات ترکی در این زمان وارد عصر جدیدی شده بود، توجه به غرب و فرانسه در آن بیشتر دیده می‌شد، اما باز هم قشر روشن فکران از شعر فارسی استقبال می‌کردند و حتی گاهاً بازتاب شعر شاعرانی چون: سعدی، مولانا و حافظ در مقالات و روزنامه‌ها به چشم می‌خورد.
به گفته استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آنکارا، باتوجه به تغییری که در دوره جمهوری شکل گرفته بود، تعداد اندکی به اصل شعر فارسی توجه داشتند و همین امر سبب شد تا ترجمه‌هایی از اشعار فارسی خاصه دیوان حافظ، کتاب بوستان و گلستان سعدی و مثنوی مولانا صورت گیرد.
دکتر حجابی قرلانغیچ گفت: اولین بار استاد «عبدالباقی» به ترجمه دیوان حافظ مبادرت ورزید و اشعار حافظ را به نثر و زبان ترکی ترجمه و شرح کرد. این ترجمه در سال 1944 برای اولین بار به چاپ رسید، اما این ترجمه بیشتر علمی بود و ذوق و سلیقه اشعار حافظ را مستقیماً منعکس نمی‌کرد.
وی تاکید کرد: امروزه در دانشگاه‌ها طی مقالات و رساله‌هایی در مقطع فوق لیسانس و دکتری، درباره رموز و استعارات و مضمون سازی شعر حافظ انجام می‌شود که طبق آمار بایگانی سازمان آموزش عالی ترکیه 40 رساله به ثبت رسیده است.

پیام فارس


قرلانغیچ، افزود: علاوه بر این نوع تحقیقات، در زمینه ادبیات تطبیقی نیز اشعار حافظ با اشعار شعرای ترک عصر عثمانی مقایسه شده و تأثیر حافظ بر آنها مورد بررسی قرار گرفته است، از این‌رو شعر فارسی برای بهتر شناختن شعر ترکی عصر عثمانی، یک امر ضروری است.
دکتر حجابی قرلانغیچ تصریح کرد: در دوره جمهوری بعد از ترجمه «گل پینارلی» ترجمه‌های جدیدی تهیه شده از جمله ترجمه دکتر «محمد کانارش» که در سال 2011 به چاپ رسیده است؛ در این ترجمه توجه اصلی به مفهوم و معنای شعر حافظ بوده و مانند شعر نو توجهی به وزن و قافیه نداشته است. این شرح بارها در 2 مجلد به چاپ رسیده است، ازجمله امتیاز این ترجمه در آن است که خوانش اشعار فارسی در آن جای گرفته و وزن غزل را نیز نشان می‌دهد.
وی گفت: بنده نیزترجمه‌ای را 3 سال بعد از دکتر «کانارش» از غزل‌های حافظ انجام دادم، به این گونه که بیت اول غزل حافظ به فارسی چاپ شده و ترجمه آن را زیر مطلع غزل آورده‌ام؛ علاوه بر ادبیات کلاسیک در رشته‌های عرفانی و محافل مختلف، شعر حافظ مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.
وی در پایان سخنان خود افزود: سال‌های اخیر در انجمن مولاناپژوهی برنامه‌ای در روزهای شنبه تهیه کرد که در آن اشعار حافظ را با شرح سودی قرائت می شو د.
جایگاه حافظ شیرازی در فرهنگ و ادب آسیای صغیر
پروفسور «عدنان قره اسماعیل آغلو» استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قریق قلعه-ترکیه، دومین سخنران این نشست بود که سخنان خود را با موضوع جایگاه حافظ شیرازی در فرهنگ و ادب آسیای صغیر ارائه داد.
وی در مقدمه سخنان خود گفت: خواجه حافظ، لسان‌الغیب شیرازی در میان شاعران کلاسیک ترک از جایگاه مهمی برخوردار است.
استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قریق قلعه-ترکیه توضیح داد: از لحاظ تاریخ ادبیات، 2 منطقه مشترک برای ایرانیان و ترکان وجود داشت؛ نخست در خراسان بزرگ سپس در ماوراءالنهر.
وی ادامه داد: شاعران این منطقه به زبان‌های مختلفی از جمله فارسی، عربی و ترکی شعر می‌سرودند و کتاب می‌نوشتند و چون همه به دین اسلام روی آورده بودند و دین مشترک داشتند، افکار و مضامین مشترک میان آن‌ها بروز پیدا می‌کرد از این‌رو بسیار دیده شده که مضامین رایج در این دو منطقه تا سرزمین آسیای صغیر می‌رسید و مقبول مردم این خطه بود و چنین مشترکاتی در میان این دو ملت قدمت بسیار دارد اما می‌توان گفت آن‌چه که اشتراک بین ای دو ملت را آغاز کرده، بحث «بزم الست» بوده که در میان آثار ادبیات ترک‌زبان آسیای صغیر تأثیر بسیاری داشته است.
به‌گفته استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قریق قلعه-ترکیه، مردم آسیای صغیر، به‌خصوص طلاب، دانش‌آموزان، علما و دانشمندان با حافظ آشنا بودند و در دروسشان کتاب گلستان و حافظ بوده و نیز در میان مجالس عرفانی، پس از مثنوی معنوی، دیوان حافظ قرائت می‌شده است.

پیام فارس


وی ادامه داد: این 3 کتاب امروزه نیز هم‌چنان در میان ترک‌زبانان و مردم آسیای صغیر رواج دارد و به نوعی اساس فکری مردم این سرزمین شده و از اهمیت به‌خصوصی برخوردار است؛ این علاقه تا جایی است که بسیاری از شاعران ترک‌زبان هم‌عصر حافظ اشعار وی را حفظ و یا به زبان ترکی ترجمه می‌کردند. به‌نوعی اشعار حافظ برایشان یک الگوی مهمی بود.
«شیخی» شاعر ترک از هم‌عصران حافظ بوده
دکتر عدنان در ادامه سخنان خود افزود: در آسیای صغیر شاعر بزرگی که وی را به عنوان مؤسس شعر ترکی می‌نامد وجود دارد به نام «شیخی» که به گونه‌ای از هم‌عصران حافظ بوده و دیوان حافظ را در اختیار داشته است.
وی افزود: مردم آسیای صغیر القاب متفاوتی را برای این شاعر بیان می‌کنند، از جمله خسرو شعرا، پیش‌ترین شعرای روم و شیخ الشعرا که ابیات و اشعار بسیاری از این شاعر با غزل‌های حافظ نزدیکی دارد؛ به‌طور مثال ابیاتی مانند: جز آستان توأم در جهان پناهی نیست، مژده‌ای دل که مسیحا نفسی می‌آید، غلام نرگس جماش آن سهی سروم و… را با همین مضمون در دیوان این شاعر می‌توان جست. می‌توان گفت این دو شاعر عضو یک فرهنگ، دین و حس معنوی مشترک بوده‌اند که از بزم الست ذوق خاصی را به این عالم فانی آورده‌اند.
وی گفت: به دلیل استفاده زیاد از دیوان حافظ در مدارس و طلاب و… عده‌ای از بزرگان به این فکر افتادند تا شرحی از دیوان حافظ به زبان ترکی فراهم آورند؛ شرح نخستین از مصلح الدین مصطفی سروری عالم عثمانی (متوفی 969)، شرح دوم از مولانا شمعی (متوفی 1011)، شرح سودی (متوفی 1009) و شرح محمد وهبی (متوفی 1244) که دو شرح آخر بسیار مورد توجه و اقبال قرار گرفته است.
شعرای ترک زبان بسیاری از اشعار حافظ الگوبرداری کردند
دکتر عدنان تاکید کرد: شعرای ترک زبان بسیاری از اشعار حافظ الگوبرداری کرده و هم به زبان فارسی و هم ترکی اشعاری را سروده‌اند، ازجمله "فضولی بغدادی" که در ایران نیز شهرتی دارد وی دیوانش را نظیر حافظ با یک بیت عربی آغاز کرده است.
وی اضافه کرد: «شاهدی» شاعر قرن دهم هجری که وی 472 غزل دارد و به نظیره‌گویی حافظ پرداخته است و سعی داشته که در وزن، قافیه و مضمون با حافظ برابر باشد یا شاعر دیگر به نام «لامعی» (متوفی 938) که آثار مولانا جامی را به ترکی ترجمه کرده، مسمط مخمس دارد که در آن سه مصرع از شاعر و دو مصرع از حافظ آورده است، همچنین «امین حلمی» (متوفی 1301) شاعر دیگری‌ست که مسمطی با اشعار حافظ سروده است و از شاعران قرن اخیر نیز «یحی کمال» (متوفی 1958 م) بسیار از اشعار حافظ بهره‌مند بوده است.
سخنران آخر نشست‌های علمی بیست‌وچهارمین یادروز حافظ، دکتر روشنک اکرمی، دانش‌آموخته دانشگاه تگزاس بود.
بعد از گوته، علاقه امرسون به حافظ از شناخته‌شده‌ترین روابط فراملیتی است
اکرمی که عنوان سخنرانی خود را «حضور حافظ در دفترهای شعر رالف والدو امرسون» معرفی کرد، با این مقدمه سخن خود را آغازید که شاید بعد از علاقه گوته به حافظ، علاقه امرسون به او از شناخته‌شده‌ترین روابط فراملیتی باشد.
وی افزود: آنچه شایسته توجه است، دفاتر شعر اوست که از سال 1827 به اشعار خود امرسون اختصاص یافته و از سال 1846 بستری برای ترجمه‌هایش از اشعار حافظ شده است؛ بررسی این دفاتر نشان می‌دهد که امرسون بیش از 130 غزل از حافظ ترجمه کرده است.
اکرمی بیان کرد: از نظر او توجه صرف به نسخه‌های پایانی ترجمه‌های امرسون از حافظ به معنی نادیده گرفتن حضور حافظ در دفاتر شعری‌ست که به اشعار خود امرسون تعلق دارند؛ چراکه بسیاری از خطوطی که امرسون از حافظ ترجمه می‌کند در نسخه‌های پایانی حذف یا کوتاه و نام‌گزاری شده‌اند.
وی به نکته دیگری اشاره کرد و افزود: در بیشتر موارد جایگیری این ترجمه‌ها در بین اشعاری که به خود امرسون تعلق دارند به نوعی روابط معناداری ایجاد کرده که می‌تواند موضوع بسیار جذابی برای تحقیقات باشد؛ بدین ترتیب که این دفاتر هم به ما این فرصت را می‌دهند تا تصمیم‌های او را به عنوان یک شاعرمترجم بررسی کنیم که به قصد گرفتن الهام به ترجمه اشعار حافظ روی‌آورده است و هم اینکه حرکت ذهنی امرسون را دنبال کنیم که چطور از یک مفهوم به مفهوم دیگر انتقال می‌یافته یا اینکه چطور اندیشه‌اش با اندیشه‌ی حافظ تلفیق پیدا می‌کرده است.

پیام فارس


اکرمی در ادامه گفت: بررسی‌های یادشده از راه خوانش‌های تکوینی یا ژنتیکی میسر می‌شود؛ در حقیقت خوانش‌های تکوینی بیشتر از اثر پایانی به پروسه تولید توجه می‌کنند؛ یعنی تصمیم‌های مترجم از نسخه اولیه تا پایانی دنبال می‌شود و مورد تحقیق قرار می‌گیرد.
وی توضیح داد: در خوانش تکوینی یکی از ترجمه‌های امرسون از حافظ درمی‌یابیم که این ترجمه نقش‌های متفاوتی برای وی داشته است؛ از سویی امرسون آن غزل را با در نظر گرفتن حوادث سیاسی و اجتماعی خاص آن زمان انتخاب می‌کند و به شیوه‌های مختلف منتشر می‌کند و از سوی دیگر از طریق پیش‌نویس ترجمه‌ها متوجه می‌شویم آن غزل در معنای مبدأ خود هم بر وی تأثیرگذار بوده است.
بعد از این اکرمی غزلی را با مطلع: تا راهرو نباشی کی راه‌بر شوی / ای بی‌خبر بکوش که صاحب نظر شوی خواند و گفت: امرسون ابیاتی از آن را با عنوان «ایمان» در مجله ضد برده‌داری به چاپ رسانده بوده است.
وی همچنین تصریح کرد: امرسون این غزل را به طور کامل ترجمه کرده بوده و در دفاتر شعرش وجود دارد، اما در میان ترجمه‌های نهایی ارائه نشده است، با این حال باید آگاه بود که نبودن این ترجمه در آثار نهایی انکارکننده تأثیرش بر امرسون نیست؛ بلکه می‌توان رد پای آن را در مقاله‌ای به نام «پرستش» که همان زمان‌ها نوشته بوده است مشاهده کرد.
اکرمی در پایان نیز گفت: از راه مطالعه تکوینی دفاتر امرسون درمی‌یابیم که حافظ برای وی کیمیاگری‌ست که هرچیزی را به زیبایی بیان می‌کند و حضور حافظ در دفاتر امرسون محدود به اشعار و اندیشه‌ی او نیست، بلکه تصویرگر مفاهیم و ارزش‌هایی‌ست که ورای زمان و مکان و ملیت در هم‌نشینی این دو شاعر جان می‌گیرند.
یادآور می‌شود: نشست‌های علمی یاد روز حافظ که از شامگاه یکشنبه 20 مهرماه آغاز شده بود، چهارشنبه شب با برگزاری پنل چهارم بر بستر فضای مجازی به کار خود پایان داد.
به گزارش خبرنگار مهر ، نشست‌های علمی و تخصصی یاد روز حافظ امسال که در 4 شب، با سخنرانی 12 حافظ‌پژوه برگزار شد، به همت مرکز حافظ‌شناسی کرسی پژوهشی حافظ و همکاری اعضای ستاد یاد روز حافظ سامان یافته بود.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی کلید خورد؛ پویش اهدای پلاسمای خون / دعوت شریعتمداری از ظریف و جهرمی برای پیوستن به پویش

جدول پخش مدرسه تلویزیونی سه شنبه 29 مهر در تمام مقاطع تحصیلی

بزرگراه شیخ فضل اله نوری مزین به تصویر شهید آوینی شد

ضد عفونی روزانه مخازن زباله شمال شرق پایتخت در روزهای کرونایی

تسلیت وزیر تعاون،کار و رفاه اجتماعی به اکبر شوکت

چه کسی باید احمدی‌ نژاد را مهار کند؟

تجلیل از پیشکسوتان، مدیران، مربیان و کارشناسان ورزش مناطق 22 گانه

تا پایان سال جاری، 3 بازار میوه و تره بار جدید راه اندازی می شود

افتتاح نخستین مرکز تخصصی بازگشت به تمرین در شیراز

زورگیران مخوف در چنگ پلیس

2 دانش آموز گلستانی به کرونا مبتلا شدند

کدام کشور‌ها میلیارد‌ها دلار ایران را مسدود کرده‌ اند؟

واگذاری اراضی شیب‌دار، به حل موضوع اشتغال شهرستان داراب کمک می‌کند

نظارت شبانه روزی محیط زیست بر عملکرد سیمان تهران

مهمترین و زیربنایی ترین عامل پیشرفت یک جامعه، حفظ امنیت است

دسترسی آسان شهروندان به آموزش مجازی مدیریت بحران

سوت آوای ورزش در 30 مجتمع بزرگ مسکونی فارس به صدا درآمد

پیشرفت 70 درصدی درمانگاه خیریه ولیعصر شیراز

فرماندار فسا: تاریخ مصرف برخی قوانین سپری شده است

استقرار مربی ورزشی در بوستان های پایتخت؛ به زودی

زمستان سال 1400 گاز طبیعی گرمابخش خانه‌های بنارویه لارستان است

ضرورت تقویت کانون های محیط زیستی سراهای محلات و تعیین شاخص های محله سبز

به مناسبت هفته ملی سلامت بانوان با شعار " سلامت زنان در دوران کرونا" / وحیده نگین _ مشاور وزیر در امور زنان و خانواده

دبیر کمیته و مدیرکل دفتر مدیریت عملکرد تشریح کرد؛ صعود 8 پله ای و رشد 10 درصدی در ارزیابی عملکرد وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی در سال 98نسبت به 97

مسمومیت شهروندان شیرازی با قهوه

بازتاب جهانی پایان تحریم تسلیحاتی ایران

تازه‌ ترین آمار از مبتلایان و فوتی‌ های کرونا در ایران 28 مهر 99

سه نکته خاص درباره مبتلایان به کرونا در تهران

میزان جریمه ماسک نزدن در حمل و نقل عمومی

قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز 28 مهر 99

زیباکلام: وضع فعلی فرابحران و باتلاق است

واکنش جامعه مدرسین به درخواست اعدام روحانی

نیروی انتظامی حافظ اقتدار و حشمت ایران

سرپرست فدراسیون پزشکی: رقابت‌های ورزشی با مجوز وزارت بهداشت برگزار می‌شود

ایجاد نشاط و امید، اساس تقویت رضایت شهروندی و مشارکت اجتماعی

آمادگی برای امضای سند همکاری در راستای ارتقاء سلامت روان شهروندان

اولین کشت موفق پاپایا در نی‌ریز استان فارس

بوستانی برای تداوم زندگی مناسب اجتماعی

مرکز غیر مجاز تزریق ژل و بوتاکس در فسا تعطیل شد

طعم تلخ کرونا در کام شهروندان فارس

کاهش وقوع جرم تنها بر عهده پلیس نیست

راه اندازی مرکز فرآموز و آموزش های شهروندی در منطقه 7

آخرین وضعیت کرونا در فارس/ بیماری در کمین بدون ماسک‌ها

سرعت انتقال کرونا در پاییز پُر شتاب‌تر است

بسیج رسانه شیراز منتخب جشنواره مالک اشتر سپاه فجر فارس شد

بهسازی و مناسب سازی زمین های روباز شمال شرق تهران

توقف فعالیت ملک خطرساز با حکم قضایی در شهرک فجر

پوشش حداکثری دانش آموزان فارس در طرح ملی کوچ

نشست بررسی وضعیت آب بیرم بی نتیجه ماند/ متولی آبرسانی مشخص نیست!

خیابان مهران به بوستان ولایت رسید