ایران و آمریکا؛ اختلافات بنیادی یا تاکتیکی؟

پیام فارس - اکو ایران / متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
خبرگزاری الجزیره هم در گزارشی به بن‌بست کنونی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده پرداخته است. جواد حیران‌نیا، تحلیلگر روابط بین‌الملل، به این خبرگزاری گفته که اختلاف بر سر اولویت‌ها، اساسی است و نه تاکتیکی. او گفت که ایران می‌خواهد ابتدا مسئله هرمز حل شود تا واشنگتن نتواند از محاصره دریایی به عنوان اهرم فشار در مذاکرات هسته‌ای آینده استفاده کند. او گفت: «ایالات متحده از همان ابتدا مذاکرات هسته‌ای را می‌خواهد تا بتواند محاصره دریایی را در طول مذاکرات حفظ کند و آن را به عنوان یک کارت موثر نگه دارد». این تحلیلگر با اشاره به برجام افزود: «این یک شکاف ساختاری عمیق است: ایران پس از خروج ایالات متحده از برجام در سال ۲۰۱۸ به دنبال یک بیمه بلندمدت است، در حالی که واشنگتن می‌خواهد از فشار نظامی و تحریم‌ها برای کسب حداکثر امتیاز استفاده کند».
 ایلهان نیاز، استاد تاریخ در دانشگاه قائد اعظم در اسلام آباد، هم گفت که هر دو طرف دلایل استراتژیکی برای حفظ موضع خود دارند. او به الجزیره گفت: «ایران اکنون به خاطر جنگ قوی‌تر از آن چیزی است که می‌توانست امیدوار باشد تحت ادامه سیاست‌های مهار قبلی [ایالات متحده] به آن تبدیل شود. ایران برای شرایطی که با واقعیت سازگار باشد، مقاومت خواهد کرد و ایالات متحده برای شرایطی که با حفظ اعتبار ابرقدرتی‌اش سازگار باشد، مقاومت خواهد کرد».
میانجی‌گری در آستانه نقطه بحرانی؟
حیران‌نیا هم‌چنین با اشاره به نقش میانجی‌گرایانه پاکستان هشدار داد که این کشور به آستانه بحرانی نزدیک می‌شود. او به الجزیره گفت: «پاکستان در آستانه تغییر از یک کانال ضروری به گزینه‌ای است که توسط هر دو طرف نادیده گرفته می‌شود. هنگامی که ایران و ایالات متحده از طریق کانال‌های دیگری مانند عمان یا قطر با هم تعامل کنند، یا به این نتیجه برسند که پاکستان قادر به تحمیل اراده خود به هیچ یک از طرفین نیست، نقش اسلام آباد حاشیه‌ای خواهد شد».
با این حال، مهران کامروا، استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه جورج تاون در قطر، این ارزیابی را رد کرد. او به الجزیره گفت: «شکست آتش‌بس لزوماً به این معنی نیست که هیچ‌کدام از طرفین پاکستان را نادیده خواهند گرفت. پاکستان از نظر دیپلماتیک به عنوان منبع تماس و ارتباط بسیار مهم است». او گفت که شکاف بین واشنگتن و تهران گسترده و خصومت‌ها عمیق است، اما این موضوع از موضع اسلام‌آباد نمی‌کاهد. او گفت: «این کشور صرف نظر از چگونگی تحول وضعیت نظامی، همچنان یک کانال کلیدی است». نیاز هم استدلال کرد که با این وجود پاکستان به چیزی ملموس دست یافته است. او گفت: «دیپلماسی پاکستان باعث توقف اجرا و آغاز یک روند دیپلماتیک شده است».
احتمال فوران آتش در هر لحظه؛ خطرناک‌تر از چرخه‌های درگیری
به گفته حیران‌نیا گفت که بحران فعلی خطرناک‌تر از چرخه‌های قبلی درگیری است. او هشدار داد که یک درگیری مستقیم دریایی می‌تواند باعث تشدید سریع «در ۴۸ تا ۷۲ ساعت آینده» شود. او خاطرنشان کرد که حملات پهپادی اخیر نشان می‌دهد که تهران تا چه حد ممکن است مایل به تشدید تنش باشد. او گفت: «این نشان می‌دهد که در یک جنگ جدید، خطوط قرمز تا چه حد ممکن است زیر پا گذاشته شوند». 
کامروا گفت که خطر تشدید تصادفی تنش به اندازه یک جنگ عمدی واقعی است. او به الجزیره گفت: «سخت‌افزار بسیار زیادی در منطقه وجود دارد و بی‌اعتمادی شدیدی بین همه طرف‌ها حاکم است». اوو نسبت به تلقی این وضعیت به عنوان یک رویارویی صرفاً دوجانبه بین ایالات متحده و ایران هشدار داد. او هشدار داد: «چندین نقطه اشتعال وجود دارد که هر لحظه ممکن است فوران کند».
نیاز گفت که این بن‌بست شبیه درگیری دیگری است که سال‌ها طول کشید تا مسیر خود را تغییر دهد. او با اشاره به حمله غافلگیرانه ویتنام شمالی به بیش از ۱۰۰ شهر ویتنام جنوبی در ژانویه ۱۹۶۸، به الجزیره گفت: «این وضعیت با جنگ آمریکا در ویتنام پس از حمله تت که ادعای واشنگتن مبنی بر پیروزی در این درگیری را نقش بر آب کرد، قابل مقایسه است. آن حمله ثابت کرد که آمریکا نمی‌تواند پیروز شود و روند تطبیق سیاست آمریکا با واقعیت را آغاز کرد. اما این تطبیق سال‌ها طول کشید». نیاز آنچه در پیش است را «بن‌بست طولانی‌مدتی که با نقض‌های محدود آتش‌بس همراه است» توصیف کرد.
بازار