پیام فارس - شیراز- فارس با فعالیت بیش از ۸۰۰ واحد فناور و ۴۱۵ شرکت دانشبنیان، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه اقتصاد دانشبنیان دارد؛ ظرفیتی که تحقق آن به پیوند مؤثر دانشگاه و صنعت وابسته است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها- بهنام بهتری نژاد: توسعه فناوری و حرکت به سمت اقتصاد دانشبنیان، امروز به یکی از الزامات اساسی رشد اقتصادی، افزایش بهرهوری و رقابتپذیری صنایع تبدیل شده است؛ مسیری که عبور موفق از آن، بیش از هر چیز به پیوند مؤثر میان دانش، پژوهش و تولید وابسته است.
در این میان، دانشگاهها بهعنوان کانونهای تولید علم و تربیت نیروی انسانی متخصص، صنایع بهعنوان بستر اصلی تولید و خلق ارزش اقتصادی و شرکتهای دانشبنیان بهعنوان حلقه واسط میان ایده و بازار، سه ضلع اصلی شکلگیری یک زیستبوم فناورانه پویا به شمار میروند.
استان فارس با برخورداری از دانشگاههای باسابقه، مراکز علمی و پژوهشی متعدد، نیروی انسانی متخصص، صنایع متنوع و ظرفیتهای گسترده در حوزههای کشاورزی، نفت و گاز، پتروشیمی، سلامت، معدن و صنایع غذایی، از زمینههای قابل توجهی برای توسعه اقتصاد دانشبنیان برخوردار است.
شکلگیری شرکتهای فناور و دانشبنیان، توسعه مراکز رشد و پارکهای علم و فناوری و افزایش فعالیتهای نوآورانه در سالهای اخیر نیز نشان میدهد که زیستبوم فناوری این استان در مسیر گسترش قرار گرفته است.
با این حال، برخورداری از ظرفیت علمی و افزایش تعداد شرکتهای فناور بهتنهایی تضمینکننده توسعه اقتصادی نیست؛ چراکه ارزش واقعی دانش زمانی آشکار میشود که نتایج پژوهشها به فناوریهای کاربردی، محصولات قابل عرضه در بازار و راهکارهایی برای حل مسائل واقعی صنعت تبدیل شوند.
اکنون پرسش اصلی درباره آینده زیستبوم فناوری فارس این است که ظرفیتهای علمی و پژوهشی استان تا چه اندازه توانستهاند به نیازهای واقعی صنعت متصل شوند و چه موانعی بر سر راه تبدیل دانش به ثروت و فناوری به محصول وجود دارد؟
پاسخ به این پرسش، میتواند چشمانداز روشنتری از فرصتها، چالشها و الزامات حرکت فارس به سمت اقتصاد فناورانه ترسیم کند.

توسعه صنعتی فارس در گرو تقویت زیستبوم دانشبنیان است
کریم مجرب مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان فارس در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ظرفیتهای علمی و پژوهشی استان فارس گفت: یکی از کلیدهای توسعه فناورانه صنعت فارس، بها دادن به مجموعههای دانشبنیان و تقویت زیستبوم فناوری استان است.
وی با بیان اینکه فارس از ظرفیت حدود ۹۰ مرکز آموزشی و پژوهشی برخوردار است، افزود: باید از این ظرفیت گسترده علمی استفاده کرد؛ چراکه ارتباط مؤثر میان این مراکز و بخش صنعت میتواند زمینهساز توسعه فناوری و شکلگیری حرکتهای جدید در حوزه تولید باشد.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت فارس با اشاره به محدودیتهای ناشی از تحریمها و دشواری دسترسی به دانش و فناوری روز دنیا بیان کرد: در شرایط کنونی کشور، یکی از مهمترین راهکارها اتکا به توان داخلی و بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و فناورانه موجود در استان است؛ رویکردی که حتی در شرایط عادی نیز بهعنوان یک ضرورت برای توسعه صنعتی توصیه میشود.
مجرب با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه ارتباط دانشگاه و صنعت گفت: اعتقادی به الگوی سنتی ارتباط دانشگاه و صنعت که همچنان در برخی بخشها دنبال میشود، ندارم؛ چراکه این شیوه نمیتواند به شکل مؤثر نیازهای واقعی صنعت را برطرف کند.
وی ادامه داد: زیستبوم دانشبنیان صرفاً محدود به دانشگاه نیست، بلکه استادان، دانشجویان، متخصصان مستقل و همه افرادی که توانایی اثرگذاری در حوزه علم و فناوری دارند، میتوانند در شکلگیری و توسعه این زیستبوم نقشآفرین باشند.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت فارس با اشاره به ضرورت تبدیل ایدههای علمی به محصولات قابل عرضه در بازار عنوان کرد: برای توسعه زیستبوم فناوری باید زیرساختهای لازم فراهم شود، ارتباط میان بازیگران این حوزه شکل بگیرد و زمینه حرکت ایدهها به سمت فناوری، تبدیل فناوری به کالا و خدمات و در نهایت ایجاد ارزش افزوده فراهم شود.
ضرورت حمایت مالی و ایجاد ارتباط میان شرکتهای دانشبنیان و صنایع
مجرب با اشاره به اقدامات این اداره کل برای حمایت از شرکتهای دانشبنیان گفت: در حوزههای مختلف برای تقویت این مجموعهها فعالیت کردهایم و یکی از اقدامات مهم، ایجاد ارتباط میان شرکتهای دانشبنیان، سرمایهگذاران و صنایع بزرگ بوده است.
وی افزود: در رویدادهای مختلف تلاش کردهایم صندوقهای مالی و سرمایهگذاری را به مجموعههای فناور معرفی کنیم و حتی منابع محدودی که در اختیار اداره کل صنعت، معدن و تجارت قرار دارد، با اولویت شرکتهای دانشبنیان تخصیص میدهیم.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت فارس با اشاره به تلاش برای توسعه همکاریهای اقتصادی و فناورانه تصریح کرد: در برنامههای مختلف، ارتباط میان شرکتهای دانشبنیان و مشتریان و سرمایهگذاران خارجی و همچنین صنایع بزرگ داخلی دنبال شده است تا زمینه تجاریسازی ایدهها و ورود محصولات فناورانه به بازار فراهم شود.
وی همچنین از اجرای برنامهای با عنوان «فارس اینو» خبر داد و گفت: این برنامه در نمایشگاه اکسپو رونمایی شد و نخستین رویداد آن نیز اخیراً با حضور صاحبان ایده برگزار شد.
مجرب ادامه داد: در این رویداد، ایدههای ارائهشده مورد بررسی و داوری قرار گرفت و در روز پایانی نیز علاوه بر معرفی و ارائه ایدهها، تفاهمنامههایی میان شرکتهای بزرگ صنعتی استان و مجموعههای دانشبنیان منعقد شد.
نخبگان باید در تصمیمسازیهای صنعتی فارس نقش داشته باشند
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت فارس با تأکید بر ضرورت توجه مدیران به مطالبات و پیشنهادهای فعالان زیستبوم فناوری گفت: یکی از مهمترین اقداماتی که باید دنبال شود، شنیدن صدای شرکتهای دانشبنیان و نخبگان است؛ چراکه خود این مجموعهها مراکز ایدهپردازی هستند و برای حل مسائل، راهکارهای عملی دارند.
وی افزود: مدیران دولتی باید فضای ارتباطی مناسبی ایجاد کنند تا فعالان این حوزه بتوانند بهراحتی با مدیران در ارتباط باشند و ایدهها و پیشنهادهای خود را مطرح کنند؛ نباید تمام توجه مدیران صرف ارتباط با مجموعههای بزرگ و باسابقهای باشد که ممکن است تمایل کمتری به تغییر و تحول داشته باشند.
مجرب با اشاره به برگزاری رویداد ملی «تا ثریا» در فارس گفت: این رویداد با تلاش مجموعه اسوه برگزار شد و ما نیز تلاش کردیم از ظرفیت فعالان بخش صنعت و تجارت برای حضور در فرآیند داوری و حمایت از ایدههای مطرحشده استفاده کنیم.
وی تأکید کرد: تلاش ما این است که ایدهها ابتدا از پشتوانه علمی برخوردار شوند، سپس به فناوری تبدیل شده و در نهایت به مرحله اجرا برسند. نقش دستگاههای اجرایی نیز در این مسیر، رفع موانع اداری و کمک به عملیاتی شدن ایدههاست.
مجرب با بیان اینکه ارتباط مستمر با فعالان زیستبوم فناوری استان برقرار است، افزود: در حال حاضر نیز با مجموعههایی همچون اسوه، فنبازار، کارخانه نوآوری و فعالان شرکتهای دانشبنیان ارتباط مستمر داریم و عملاً از دیدگاهها و مشاورههای آنان در برنامهریزی و اجرای فعالیتهای مرتبط با فناوری استفاده میکنیم.

فعالیت بیش از ۴۱۵ شرکت دانشبنیان در فارس
یوسف مظاهری رودبالی سرپرست پارک علم و فناوری فارس در گفتگو با خبرنگار مهر، با تشریح وضعیت زیستبوم فناوری استان فارس گفت: فارس به دلیل برخورداری از ظرفیتهای علمی، دانشگاهی، نیروی انسانی متخصص و زیرساختهای توسعه فناوری، یکی از استانهای مهم و اثرگذار کشور در این حوزه محسوب میشود.
وی افزود: زیستبوم فناوری فارس از مرحله فعالیتهای محدود دانشگاهی عبور کرده و اکنون به مجموعهای از شرکتهای فناور و دانشبنیان، مراکز رشد، شتابدهندهها، مراکز نوآوری و زیرساختهای صنعتی و فناوری تبدیل شده است.
سرپرست پارک علم و فناوری فارس با اشاره به آمار فعالیت شرکتهای فناور در استان بیان کرد: بر اساس آخرین آمارهای منتشرشده در سال ۱۴۰۵، بیش از ۴۱۵ شرکت دانشبنیان در فارس فعالیت دارند و مجموع شرکتها و واحدهای فناور و دانشبنیان استان از مرز یک هزار و ۲۰۰ مجموعه فراتر رفته است.
مظاهری رودبالی ادامه داد: همچنین بیش از ۸۰۰ واحد فناور در پارکهای علم و فناوری، مراکز رشد، مراکز نوآوری و سایر زیرساختهای فناورانه استان فعالیت میکنند.
تنوع فناوری؛ مزیت رقابتی شرکتهای دانشبنیان فارس
سرپرست پارک علم و فناوری فارس با اشاره به تنوع حوزههای فعالیت شرکتهای فناور استان گفت: شرکتهای دانشبنیان فارس در حوزههای مختلفی از جمله سلامت، زیستفناوری، تجهیزات پزشکی، فناوری اطلاعات، هوش مصنوعی، تحول دیجیتال، کشاورزی هوشمند، صنایع غذایی، مواد پیشرفته، صنایع شیمیایی، الکترونیک، ابزار دقیق و محیط زیست فعالیت دارند.
وی افزود: بخشی از ظرفیت شرکتهای فناور استان در طراحی و تولید تجهیزات، مهندسی معکوس، ساخت قطعات تخصصی، تولید محصولات راهبردی و بومیسازی فناوریهای مورد نیاز صنایع کشور متمرکز است.
مظاهری رودبالی با بیان اینکه تنوع فعالیتهای فناورانه یکی از نقاط قوت زیستبوم فناوری فارس است، تصریح کرد: باید بتوانیم از ظرفیت هوش مصنوعی در کشاورزی، فناوری مواد پیشرفته در صنایع نفت و گاز و زیستفناوری در توسعه حوزه سلامت استفاده کنیم و از این طریق ارتباط میان حوزههای مختلف فناوری را گسترش دهیم.
سرپرست پارک علم و فناوری فارس ادامه داد: تنوع اقتصادی و صنعتی استان در حوزههای نفت، گاز، پتروشیمی، صنایع شیمیایی، فولاد، کشاورزی، صنایع غذایی، معدن، گردشگری و سلامت نیز بازار گستردهای از نیازهای فناورانه ایجاد کرده که فرصت مناسبی برای فعالیت شرکتهای دانشبنیان فراهم میکند.
مظاهری رودبالی برخورداری از زیرساختهای تخصصی سلامت و زیستفناوری و همچنین مراکز رشد شهرستانی، مراکز نوآوری و فنبازار منطقهای را از دیگر مزیتهای فارس برشمرد و گفت: این ظرفیتها زمینه مناسبی برای تبدیل ایده به محصول و تجاریسازی فناوری فراهم کردهاند.
وی با تأکید بر اینکه افزایش تعداد شرکتهای دانشبنیان نباید هدف نهایی باشد، افزود: هدف اصلی باید افزایش سهم فناوری در اقتصاد استان، ارتقای بهرهوری صنایع، توسعه بازار محصولات فناورانه، افزایش صادرات و ایجاد اشتغال تخصصی باشد.
تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه با علم فناورانه
سرپرست پارک علم و فناوری فارس با تشریح برخی دستاوردهای این مجموعه در توسعه زیستبوم فناوری استان گفت: یکی از اقدامات مهم، توسعه زیرساختهای فناوری در شهرستانها و فراهمکردن امکان دسترسی جوانان، پژوهشگران و صاحبان ایده به خدمات حمایتی و امکانات استقرار بوده است.
وی با اشاره به فعالیت مراکز رشد در شهرستانهایی همچون جهرم، لارستان، آباده، استهبان و فسا بیان کرد: این مراکز نقش مؤثری در گسترش فعالیتهای فناورانه در سطح استان دارند.
مظاهری رودبالی همچنین از راهاندازی نخستین پردیس فناوری کشور با مشارکت بخش خصوصی توسط پارک علم و فناوری فارس خبر داد و گفت: این اقدام زمینه مشارکت بیشتر بخش خصوصی در توسعه زیستبوم فناوری و ارتقای توان فناورانه اقتصاد منطقهای و ملی را فراهم میکند.
وی تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه را از دیگر مأموریتهای پارک دانست و افزود: تعریف پروژههای مشترک میان شرکتهای فناور، دانشگاهها و صنایع بزرگ استان و اجرای طرح دستیار فناوری با هدف تربیت نیروی متخصص برای زیستبوم نوآوری و فناوری، از جمله اقدامات انجامشده در این زمینه است.
مظاهری رودبالی ادامه داد: همچنین بیش از ۱۰۰ نیاز فناورانه در صنعت و جامعه شناسایی شده که بخش قابل توجهی از آنها با همکاری شرکتهای فناور و دانشگاهها در مسیر رفع قرار گرفتهاند.
وی با اشاره به همکاری با مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) در قالب سامانه نظام ایدهها و نیازها (نان) گفت: این همکاری گام مؤثری در شناسایی و ارائه توانمندیهای فناورانه در سطح منطقهای و ملی است و میتواند در توسعه بازار و تجاریسازی محصولات فناورانه نقش مهمی ایفا کند.

تصویب بیش از یک همت حمایت برای ۹۰ شرکت دانشبنیان فارس
مظاهری رودبالی تأمین منابع مالی را یکی از الزامات توسعه شرکتهای دانشبنیان دانست و گفت: در جریان نشست مشترک با صندوق نوآوری و شکوفایی در مهرماه ۱۴۰۵، پیشنهادهای حمایتی به ارزش بیش از یک همت برای ۹۰ شرکت دانشبنیان استان به تصویب رسید که میتواند در توسعه ظرفیت تولید، تکمیل محصولات و ورود شرکتها به بازار مؤثر باشد.
سرپرست پارک علم و فناوری فارس همچنین از پیگیری برای افزایش سرمایه صندوق پژوهش و فناوری فارس خبر داد و بیان کرد: این صندوق بهعنوان یکی از ارکان اصلی تأمین مالی زیستبوم دانشبنیان، نقش مهمی در توسعه کانالهای اعتباری و تسهیلاتی برای شرکتهای فناور دارد.
پارک علم و فناوری باید به پیشران توسعه اقتصادی تبدیل شود
سرپرست پارک علم و فناوری فارس با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد پارکها از فعالیتهای صرفاً حمایتی به مأموریتهای مسئلهمحور گفت: پارک نباید صرفاً مجموعهای برای استقرار شرکتها باشد، بلکه باید نیازهای فناورانه صنایع، دستگاههای اجرایی و بخشهای مختلف اقتصادی را شناسایی و برای رفع آنها از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان استفاده کند.
وی توسعه فناوری در حوزههای سلامت، هوش مصنوعی، کشاورزی، نفت و گاز، صنایع پیشرفته، صنایع خلاق و گردشگری را از دیگر برنامههای مورد توجه دانست و تصریح کرد: تقویت زیرساختهای نوآوری در شهرستانها، جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی، استفاده از ظرفیت صندوقهای حمایتی و سرمایهگذاران خطرپذیر و بهرهمندی بیشتر زیستبوم استان از حمایتها و مزایای قانونی نیز دنبال میشود.