پیام فارس - مهر / جای خالی صنایع تبدیلی و تکمیلی زعفران سبب شده بخش عمدهای از این محصول از مرزهای گلستان خارج و ارزش افزوده آن به استانهای همجوار سرازیر شود.
با وجود ظرفیتهای اقلیمی و کشاورزی استان گلستان برای توسعه کشت زعفران، نبود صنایع تبدیلی و فرآوری، مانعی جدی در مسیر بهرهبرداری کامل از ارزش اقتصادی این محصول به شمار میرود اگرچه زعفران بهدلیل ارزش افزوده بالا و امکان ایجاد درآمد بیشتر برای کشاورزان، میتواند به تنوعبخشی الگوی کشت و تقویت اقتصاد روستایی کمک کند؛ اما به دلیل مشکلاتی از جمله عدم فرآوری و بستهبندی و بازاریابی محصول در داخل استان بخش مهمی از منافع اقتصادی آن از دست میرود.
به گفته مدیر باغبانی جهاد کشاورزی گلستان، کشت زعفران در سطحی حدود دو هزار هکتار در استان انجام شده و پیشبینی میشود امسال هشت تن زعفران با میانگین عملکرد چهار کیلوگرم در هکتار برداشت شود.
نویدرضا فراهانی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت گلستان برای توسعه کشت زعفران اظهار کرد: زعفران استان در ارتفاعات بالاتر از هزار و ۲۰۰ متر از سطح دریا کشت میشود و شرایط اقلیمی کوهستانی، از جمله خشکی هوا و رطوبت ناشی از بارندگی مناسب، در افزایش عملکرد و ماده مؤثره این محصول نقش دارد.

وی افزود: این شرایط میتواند کیفیت زعفران تولیدی گلستان را نسبت به محصول برخی استانها، از جمله خراسان، افزایش دهد.
مدیر باغبان جهاد کشاورزی گلستان با اشاره به سیاست وزارت جهاد کشاورزی برای توسعه محصولات کمآببر بیان کرد: زعفران، اسطوخودوس، مریمگلی و رزماری از جمله گونههای مناسب برای این رویکرد هستند و در مناطق کوهپایهای نیز کشت گاوزبان میتواند مورد توجه قرار گیرد در واقع توسعه این محصولات علاوه بر اشتغالزایی، میتواند به ارزآوری و افزایش تولید ناخالص ملی کمک کند.
برنامه ریزی برای توسعه زنجیره ارزش زعفران
فراهانی با اشاره به برنامه های جهاد کشاورزی برای توسعه زنجیره ارزش زعفران افزود: در شرکت تعاونی زعفرانکاران وامنان از توابع شهرستان آزادشهر، با استفاده از اعتبارات ادارهکل تعاون روستایی استان و سازمان جهاد کشاورزی سرمایهگذاری در حال انجام است تا زمینه فرآوری محصول و جلوگیری از خامفروشی این محصول ارزشمند و راهبردی فراهم شود.
وی، ایجاد بانک ژن زعفران در وامنان با همکاری سازمان تعاون روستایی، راهاندازی مزرعه الگویی یکهکتاری برای آموزش و ترویج کشت و اجرای پایلوت پایش با مشارکت جهاد کشاورزی و مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان را از دیگر برنامههای پیشبینیشده برای توسعه این محصول برشمرد و ادامه داد:آموزش بهرهبرداران پس از برداشت، شناسنامهدار کردن مزارع و دریافت شناسه سلامت محصول با کد QR از جمله برنامههای حمایتی استان است و بدون تردید این اقدامات ضمن مشخصکردن هویت محصول، فروش در بازار داخلی و صادرات را تسهیل میکند و میتواند به شکلگیری زنجیره ارزش زعفران در گلستان بیانجامد.
مدیرباغبانی جهاد کشاورزی گلستان با تأکید بر اینکه سرمایهگذاری در زعفران به آمادهسازی زمین و کاشت محدود نمیشود،خاطرنشان کرد: تأمین نقدینگی برای فصل برداشت، دسترسی به نیروی کار، پاککنی و خشککردن گل، بستهبندی و نگهداری محصول نیز در سودآوری نقش دارد.
زنجیره فرآوری؛ حلقه مفقوده اقتصاد زعفران در گلستان
ارزش اقتصادی زعفران باعث شده تا این محصول در زمره محصولات شاخص استان قرار گیرد،در سالهای اخیر نیز توجه مسوولان به توسعه کشت این محصول بیشتر شده است.
با این وجود به گفته مدیر کل تعاون روستایی گلستان اگر چه این استان شمالی در جایگاه چهارم تولید زعفران کشور قرار دارد، اما بازار زعفران استان هنوز به شدت متأثر از استانهای عمده تولیدکننده نظیر خراسان رضوی است.
محمدرضا جامی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: هدفگذاری و برنامه ما این است که با توسعه کیفی و کمی محصول، دیگر دنبالهرو و تحت تأثیر صرف بازارهای مجاور نباشیم، بلکه گلستان خود به عنوان مبدأ صادراتی شناخته شود.

وی با تأکید بر لزوم مدیریت بازار داخلی و خارجی گفت: شبکه تعاونیها باید در کوتاهمدت بازار داخلی را تثبیت کند و همزمان از ظرفیت صادرکنندگان حرفهای برای ورود به بازارهای بینالمللی بهره بگیرد تا در درازمدت ارزش واقعی محصول متناسب با بازارهای جهانی به جیب کشاورز برگردد.
مدیر کل تعاون روستایی گلستان با اشاره به چالش سنتی فرآوری زعفران در گلستان گفت: متأسفانه در سالهای گذشته بخش عمدهای از گل زعفران تولیدی استان به دلیل کمبود سازوکارهای فرآوری و خشککنی صنعتی، برای تبدیل به نگین به استانهای همجوار منتقل میشد که این امر باعث خروج ارزش افزوده از گلستان بود.
جامی ادامه داد: برای جبران این خلأ و تکمیل زنجیره ارزش، اقدامات شاخصی توسط شبکه تعاونیها انجام شده که راهاندازی و تقویت بانک زعفران در مناطقی نظیر وامنان آزادشهر و قلعهقافه مینودشت از جمله این اقدامات کلیدی به شمار میرود.
وی با تأکید بر اینکه ظرفیت بسیار بالایی در تولید انواع گیاهان دارویی در استان وجود دارد، خاطرنشان کرد: هر فعالیت کشاورزی زمانی پایدار خواهد بود که به خلق ارزش افزوده و منفعت اقتصادی ملموس برای بهرهبرداران ختم شود در واقع تولید بدون در نظر گرفتن بازار مصرف و زنجیره فرآوری پایدار نخواهد بود.
دولت، تسهیلگر سرمایهگذاری در صنایع تبدیلی است
اگرچه گلستان یکی از استانهای پیشرو در تولید محصولات کشاورزی محسوب میشود اما سالهاست که با چالش کمبود صنایع فراوری و تبدیلی مواجه است با این وجود مسولان گلستانی همواره از درهای باز استان به روی سرمایه گذاران خبر می دهند.
معاون اقتصادی استاندار گلستان با بیان اینکه اقتصاد استان بر پایه کشاورزی استوار است و ارزش افزوده واقعی تنها با استقرار صنایع فرآوری محقق میشود، در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد:یکی از چالشهای اساسی اقتصاد کشاورزی استان، کمبود صنایع تبدیلی و فرآوری است در حالی که با تکمیل زنجیره تولید میتوان ارزش افزوده بیشتری ایجاد کرد و درآمد حاصل از تولید را به خود کشاورزان و فعالان اقتصادی بازگرداند.

عبدالعلی کیانمهر افزود: گلستان آمادگی دارد زیرساختها، امکانات و تسهیلات مورد نیاز را برای سرمایهگذاران فراهم کند تا زمینه فعالیت اقتصادی و ایجاد واحدهای تولیدی و فرآوری محصولات کشاورزی با اطمینان بیشتری فراهم شود.
وی ادامه داد: تاکنون ۴ بار تمام مدیران دستگاههای استعلامی را در قالب میز خدمت مستقیم گرد هم آوردهایم تا سرمایهگذار و تولیدکننده بدون معطلی در پیچوخمهای اداری، پاسخ استعلام خود را در همان جلسه دریافت کنند.
معاون اقتصادی استاندار گلستان با بیان اینکه دولت سرمایهگذار نیست، بلکه وظیفه ما بسترسازی و تسهیلگری است،افزود: ما به عنوان خادم تولید، برای سرمایهگذارانی که قصد ورود به صنایع تبدیلی دارند مجوزهای لازم را از دستگاهها پیگیری و دریافت میکنیم و در بخش زعفران نیز از هرگونه طرح فرآوری، بستهبندی نوین و صنایع تکمیلی با تمام توان حمایت تسهیلاتی و اداری را انجام می دهیم.
ضرورت استقرار صنایع فرآوری برای نجات طلای سرخ
به گواه کارشناسان، زنجیره اقتصادی در کشاورزی مدرن زمانی به کمال میرسد که کشاورز بتواند ثمره زحمات طاقتفرسای خود را در قالب محصول نهایی، با بستهبندی استاندارد و شناسنامه رسمی راهی بازارهای جهانی کند.
اگرچه اقداماتی نظیر راهاندازی تعاونیها در آزادشهر و مینودشت، ایجاد بانک ژن و شناسنامهدار کردن مزارع با کد QR نشانههایی امیدبخش از هویتیابی طلای سرخ گلستان است، اما تجربه سالهای اخیر نشان میدهد تا زمانی که صنایع فرآوری صنعتی، خشککنیهای مدرن نگین و خطوط مکانیزه بستهبندی در بطن استان مستقر نشوند، سایه خامفروشی از سر اقتصاد کشاورزی این منطقه برداشته نخواهد شد.
اکنون که مدیریت ارشد اقتصادی گلستان با تسهیل فرایندهای اداری و برپایی میز خدمت، فرش قرمز را برای سرمایهگذاران صنایع تبدیلی پهن کرده است، وقت آن رسیده تا بخش خصوصی و تشکلهای روستایی با ورود جسورانه به این حوزه، حلقه مفقوده ارزش افزوده را تکمیل کنند. تثبیت نام گلستان نه صرفاً به عنوان یک تولیدکننده پرزحمت، بلکه به عنوان یک مبدأ صادراتی معتبر در نقشه زعفران کشور، تنها از مسیر ایجاد صنایع تبدیلی و کوتاه کردن دست واسطهها از مزارع زعفران میگذرد.
آخرین خبر گلستان در اینستاگرام :
Instagram.com/golestan_today