پیام فارس - تعادل /در حالی که از ۱۸ دیماه بخشهایی از زیرساخت اینترنت کشور، از جمله پروتکل IPv۶، همچنان در وضعیت اختلال و محدودیت قرار دارد، مقامهای مسوول از آیندهای مبتنی بر هوش مصنوعی، کلانداده و اقتصاد دیجیتال سخن میگویند؛ تناقضی که برای فعالان فناوری بیش از آنکه امیدبخش باشد، یادآور شکاف عمیق میان واقعیت زیرساختها و ادبیات سیاستگذاری است.
همزمان با تداوم مشکلات اتصال و افت سرمایهگذاری در زیستبوم فناوری، اظهارات معاون وزیر ارتباطات درباره عقبماندگی کشور در حوزههای پیشرفتهای مانند هوش مصنوعی، در فضایی مطرح میشود که هنوز «اینترنت پایدار» به عنوان پیشنیاز بدیهی این فناوریها، در دسترس کامل نیست.از ۱۸ دیماه و همزمان با بروز قطعی گسترده اینترنت در کشور، نشانههایی از اختلال عمیقتر در زیرساختهای دیجیتال ایران آشکار شد؛ اختلالی که برخلاف تصور اولیه، با بازگشت تدریجی برخی سرویسها بهطور کامل برطرف نشد. دادههای فنی منتشرشده از سوی نهادهای پایش بینالمللی و اظهارنظرهای رسمی داخلی نشان میدهد بخشی از اینترنت کشور همچنان در وضعیت محدود باقی مانده و این وضعیت، فراتر از تجربهای مقطعی، بر کارکردهای کلیدی اقتصاد دیجیتال اثر گذاشته است.
تداوم اختلال در پروتکل IPv۶ به عنوان یکی از پایههای اینترنت نسل جدید، در کنار کاهش سرمایهگذاری و افت سهم اقتصاد دیجیتال، تصویری از فشار همزمان بر زیرساخت فنی و زیستبوم نوآوری ترسیم میکند؛ فشاری که پیامدهای آن بهتدریج خود را در شاخصهای کلان و رفتار فعالان فناوری نشان میدهد.
پروتکل IPv۶هنوز قطع است
بازار ![]()
بر اساس دادههای منتشرشده از سوی سرویسهای پایش فنی جهانی، پروتکل IPv۶ در شبکه اینترنت کشور همچنان در وضعیت محدود باقی مانده است، در حالی که بخشی از سرویسهای اینترنتی کشور به حالت عادی بازگشتهاند.
به گزارش ایسنا، از روز ۱۸ دی ماه، قطعی گستردهای در اینترنت کشور رخ داد که بخش مهمی از آن مربوط به یک فناوری به نام IPv۶ بود که هنوز بهطور کامل وصل نشده است. بر اساس گزارش شرکتهای بینالمللی پایش اینترنت مانند Cloudflare و Kentik، بعدازظهر روز ۱۸ دی، حدود ۹۸ درصد از یک نوع اتصال اینترنتی به نام IPv۶ قطع شد. طبق گزارش Cloudflare، فضای آدرسدهی IPv۶ اعلامشده توسط شبکههای ایرانی از بیش از ۴۸ میلیون بلوک به حدود ۷۳۷ هزار بلوک کاهش یافته و سهم ترافیک IPv۶ از حدود ۱۲ درصد به ۱.۸ درصد سقوط کرده است.
اگرچه گزارشها نشان میدهند که بخشی از دسترسیهای اینترنتی در تاریخ ۸ بهمن (۲۸ ژانویه) بازگشتهاند اما دادههای فنی منتشرشده از سوی سازمانهای پایش بینالمللی هنوز بازگشت کامل پروتکل IPv۶ را تأیید نکردهاند. برای اینکه اینترنت کار کند، هر دستگاه متصل به شبکه (چه کامپیوتر، چه گوشی، چه سرور) نیاز به یک آدرس منحصربهفرد دارد - دقیقاً مثل شماره تلفن یا آدرس پستی. در ابتدای اینترنت، یک سیستم آدرسدهی به نام IPv۴ طراحی شد که میتوانست حدود ۴.۳ میلیارد آدرس منحصربهفرد ایجاد کند. در دهه ۱۹۸۰ این تعداد کافی به نظر میرسید، اما با رشد سریع اینترنت، در سال ۲۰۱۱، سازمان جهانی تخصیص آدرس اینترنت (IANA) اعلام کرد که آخرین بلوکهای آدرس IPv۴ تمام شده است.
به همین دلیل، از دهه ۱۹۹۰ کار روی نسل جدیدی از سیستم آدرسدهی آغاز شد که نام آن IPv۶ گذاشته شد. این پروتکل جدید میتواند تعداد تقریباً نامحدودی آدرس ایجاد کند - دقیقتر بگوییم حدود ۳۴۰ میلیارد میلیارد میلیارد میلیارد آدرس.
بر اساس آمار اوایل سال ۲۰۲۵، پذیرش جهانی IPv۶ کمی بیش از ۴۳ درصد بوده است. البته این رقم در کشورهای مختلف متفاوت است. فرانسه با ۸۰ درصد، آلمان با ۷۵ درصد و هند با ۷۴ درصد پیشروی این حوزه هستند و ایالات متحده کمی بیش از ۵۰ درصد دارد.
بر اساس دادههای RIPE (سازمان مدیریت آدرس اینترنت)، نسبت پذیرش IPv۶ نسبت به IPv۴ در ایران حدود ۵ درصد بوده که این رقم بسیار پایینتر از میانگین جهانی ۴۳ درصد است. با این حال، در سالهای اخیر تلاشهایی از سوی جامعه فنی کشور برای ترویج این پروتکل صورت گرفته است.
گزارشها نشان میدهد که نرخ پذیرش IPv۶ در کشور در سالهای اخیر رشد خوبی داشته و برنامهریزیهایی نیز برای استقرار بیشتر IPv۶ در اینترنت ایران اعلام شده بود. این روند رو به رشد نشان میداد که جامعه فنی کشور به اهمیت این فناوری برای توسعه زیرساختهای نوین دیجیتال واقف بوده است.
کاهش ۲۱درصدی سرمایهگذاری در زیستبوم فناوری
احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال گفت سهم اقتصاد دیجیتال که زمانی حدود ۴.۷۲ درصد از تولید ناخالص ملی (GDP) را در اختیار داشت، اکنون به حدود ۴ درصد کاهش یافته است.
به گفته او سهم شرکتهای اقتصاد دیجیتال در زیستبوم دانشبنیان که در سالهای آغازین حدود ۲۷ درصد بود، امروز به نزدیک ۲۱ درصد رسیده است.
معاون وزیر ارتباطات گفت: «سهم شرکتهای اقتصاد دیجیتال در زیستبوم دانشبنیان که در سالهای آغازین حدود ۲۷ درصد بود، امروز به نزدیک ۲۱ درصد رسیده است.» این کاهش هم در درخواستهای ورودی به صندوق نوآوری و شــکوفایی و هم در شرکتهای در حال رشد(Scale-up) مشهود است.
وقتی نرخ بازده پول در بازارهای مالی (تأمین مالی جمعی) به ۶۵ تا ۶۶ درصد میرسد، طبیعی است که تسهیلات حمایتی دولتی حتی با نرخ ترجیحی ۲۳ درصد (مصوب شورای پول و اعتبار) نیز خریدار نداشته باشد.
به گزارش مهر، چیتساز با اشاره به پیامدهای این روند هشدار داد: وقتی با وجود وامهای ارزانقیمت، تقاضا برای دریافت اعتبار کاهش مییابد، یعنی فعالان اقتصادی سیگنال گرفتهاند که این حوزه دیگر جذابیت و بازدهی لازم را برای ساختن آینده ندارد.
معاون وزیر ارتباطات در بخش دیگری از سخنان خود، اقتصاد دیجیتال را «زیرساخت نامرئی و حیاتی» اقتصاد دانشبنیان توصیف کرد و گفت: این حوزه با اتکا به کلاندادهها، پلتفرمها، هوش مصنوعی و رایانش ابری، نه تنها توسعهدهنده دانش است، بلکه جریان دانش را تسهیل میکند و با کاهش شدید هزینههای تبدیل و کوتاه کردن مسیر «ایده تا بازار»، بهرهوری را نسبت به اقتصاد سنتی و صنعتی بهشدت افزایش میدهد.
او دلیل کاهش سهم اقتصاد دیجیتال را نرخ بالای خروج (Exit) در برابر نرخ ورود دانست و گفت: طبیعی است حوزههایی که نرخ ورود بالایی دارند، نرخ خروج بالایی را هم تجربه کنند، اما کاهش سهم کلی نشاندهنده کوچک شدن نسبی این بخش است.
امیدواریم با تغییر رویکردها در نظام حکمرانی و مدلهای جدید مشارکت و سرمایهگذاری در صندوق نوآوری و شکوفایی، انگیزه به زیستبوم بازگردد.
معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال، بر ضرورت تغییر شیوه حکمرانی از تصمیمگیریهای مبتنی بر «حدس و گمان» به سوی «سیاستگذاری بر مبنای داده» تأکید و از شکلگیری ائتلافی جدید برای احیای بازار فناوریهای پیشرفته خبر داد.
چیتساز با بیان اینکه کشور در حوزه فناوریهای پیشرو مانند هوش مصنوعی با «عقبماندگی جدی» مواجه است، گفت: برای رفع این چالش، همکاری مشترکی بین وزارت ارتباطات، صندوق نوآوری و شکوفایی و معاونت علمی و فناوری در حال طراحی است.
هدف اصلی این ائتلاف، «بازگرداندن جذابیت به بازار» است. او افزود: در تلاشیم با خلق نرخهای بازده داخلی جذاب، بار دیگر سیگنال مثبتی هم به سرمایهگذاران و هم به فعالان نوآوری بدهیم تا به این حوزه بازگردند.