پیام فارس - شیراز- رئیس مرکز آینده‌پژوهی پژوهشکده حکمرانی دانشگاه شیراز، بهارنکو را الگویی برای گذار از مداخله پس از بحران به حکمرانی پیش‌دستانه و تقویت تاب‌آوری نهاد خانواده دانست.
به گزارش خبرگزاری مهر، حسن قرونه با تحلیل روندهای کلان جمعیتی و دگرگونی‌های سبک زندگی گفت: نهاد خانواده در ایران در معرض امواج شتابان تحولات فناورانه و ارزشی قرار دارد.
وی با اشاره به جایگاه شبکه مراکز مشاوره و آموزش بهارنکو، رویکرد این مجموعه را مصداق گذار از کنشگری واکنشی به مداخله پیش‌نگرانه دانست و ادامه داد: دستیابی به تاب‌آوری اجتماعی پایدار و قابلیت سازی اجتماعی، بدون در اختیار داشتن چنین سازوکارهای پیشگیرانه‌ای ناممکن خواهد بود.
قرونه، با ورود به تحلیل افق پیش‌روی نهاد خانواده در ایران از منظر علم آینده‌پژوهی، افزود: جامعه ایرانی در این حوزه با نوعی همگرایی میان روندهای پرشتاب و ناپایداری‌های نوظهور مواجه است. وی روندهایی نظیر کاهش نرخ باروری، افزایش سن ازدواج، دگرگونی در الگوهای همسرگزینی، بازتعریف نقش‌های جنسیتی و نفوذ بی‌سابقه زیست‌بوم‌های دیجیتال و هوش مصنوعی را نشان‌دهنده یک شیفت پارادایمی در روابط انسانی دانست.
به گفته وی، بزرگ‌ترین خطای سیاستی دهه‌های اخیر در بسیاری از نهادها، مدیریت پسینی و منفعلانه بوده است؛ به این معنا که تا زمان وقوع بحران و رسیدن تعارضات خانوادگی به مراحل حاد، صبر می‌شد و سپس سیستم با هزینه کرد فراوان وارد مداخله می‌شد.
رویکرد ادغام‌یافته و بومی
قرونه با تاکید بر آموزه‌های آینده‌پژوهی، چنین رویکردی را محکوم به شکست خواند و بر ضرورت آینده پژوهی تمدنی و تمرکز بر پنجره‌های طلایی پیشگیری اصرار ورزید. از دیدگاه وی، لازم است پیش از تثبیت گسست‌های بین‌فردی، سرمایه اجتماعی و عاطفی زوجین بازیابی و تقویت شود.
وی خطای بزرگ سیاست‌گذاری گذشته را مداخله پسینی و واکنشی در نقطه بحران دانست و معتقد است بهارنکو می تواند این موازنه را به نفع مداخله پیش‌گیرانه و بهنگام تغییر دهد.
رئیس مرکز آینده‌پژوهی پژوهشکده حکمرانی دانشگاه شیراز، ویژگی ممتاز مجموعه بهارنکو را در معماری ساختاری آن دانست و آن را صرفاً یک کلینیک درمانی متعارف ندانست، بلکه آن را یک زیست بوم پیشگیری، آموزش و پایدارسازی توصیف کرد.
قرونه با اشاره به تمرکز بهارنکو بر آستانه ازدواج، گفت: علوم شناختی و رفتاری نشان می‌دهند ساختار ذهنی افراد در بدو شکل‌گیری پیوند مشترک، بالاترین انعطاف‌پذیری و پذیرش آموزش را دارد. از این رو، آموزش مهارت‌های ارتباطی، حل مسئله، سواد عاطفی و مدیریت تعارض در این بازه، ریسک بحران‌های سال‌های نخست زندگی را به‌شدت کاهش می‌دهد.
وی تاکید کرد که این مجموعه توانسته میان مبانی علمی روان‌شناختی روز و زمینه‌های بومی، فرهنگی و ارزشی جامعه ایرانی نوعی سنتز و هماهنگی ایجاد کند. دکتر قرونه یادآور شد که الگوهای وارداتی بدون انطباق با فضای هنجاری جامعه، بازدهی پایداری نخواهند داشت.
پوشش فراگیر و شبکه مویرگی
قرونه مدل بهارنکو را به گونه‌ای توصیف کرد که دسترسی عادلانه به خدمات مشاوره و روان‌شناختی استاندارد را فراتر از طبقات خاص شهری فراهم آورده و اقشار مختلف را تحت چتر حمایتی خود قرار داده است.
وی نهاد خانواده را سلول تمدنی و بنیادی ترین واحد تاب آوری ملی توصیف کرد و مراکزی همچون بهارنکو را سیستم‌های هشدار زودهنگام و سدهای دفاعی جامعه در برابر بحران‌های نوظهور دانست.
رئیس مرکز آینده‌پژوهی پژوهشکده حکمرانی دانشگاه شیراز با بیان اینکه نهاد خانواده سلول تمدنی است و گسست در این کانون، هزینه‌های سرسام‌آور اجتماعی، درمانی، امنیتی و اقتصادی به بار می‌آورد، اظهار داشت که برای دستیابی به ثبات جمعیتی و بازتولید سرمایه انسانی خلاق و کارآمد در دهه‌های آینده، باید زیرساخت‌هایی تقویت شوند که از پیوند خانواده صیانت می‌کنند.
بهره‌گیری از کلان‌داده‌ها و هوش مصنوعی
قرونه مراکزی مانند بهارنکو را نهادهای تنظیم‌گر اجتماعی خواند و تاکید کرد: این مرکز پیش از سرریز شدن آسیب‌ها به ساختارهای رسمی، اصطکاک‌ها را مهار می‌کنند و از این منظر، بهارنکو را نوعی سیستم هشدار زودهنگام و در عین حال موتور توانمندسازی جامعه دانست.
این استاد دانشگاه شیراز متذکر شد که نسل‌های جدید (نظیر نسل زد و آلفا) ویژگی‌های شناختی، الگوهای ارتباطی و حساسیت‌های زبانی متفاوتی دارند؛ لذا ابزارهای آموزشی و مشاوره‌ای باید پیوسته با تحلیل داده‌های جدید به‌روزرسانی شوند.
وی پیشنهاد داد که ثبت و تحلیل داده‌های تجمیعی مشاوره‌ها (با رعایت کامل اصول محرمانگی و اخلاق پژوهشی)، می‌تواند الگوهای پنهان آسیب‌های نوظهور خانوادگی را در مناطق مختلف کشور استخراج کرده و در اختیار سیاست‌گذاران ملی قرار دهد.
امتداد همراهی پس از ازدواج
قرونه تقویت سازوکارهای پیگیری و پشتیبانی دوره‌ای از زوجین در سال‌های سوم تا پنجم زندگی مشترک را، حلقه تکمیلی این زنجیره ارزش خواند.
رئیس مرکز آینده‌پژوهی پژوهشکده حکمرانی دانشگاه شیراز ابراز امیدواری کرد که مدل نهادی و علمی بهارنکو به‌عنوان یک الگوی آزموده‌شده و موفق بومیو همچنین به مثابه یک هاب سازی اجتماعی، بیش از پیش مورد حمایت ساختارهای حکمرانی قرار گیرد و تجارب آن در سراسر کشور بازتولید شود.